دکتر مینا پورفرخ

متخصص روان شناسی

دکتری روان شناسی

دکتری روان شناسی عمومی

روان شناس و مشاور

روان درمانگر

دکتر مینا پورفرخ

متخصص روان شناسی

دکتری روان شناسی

دکتری روان شناسی عمومی

روان شناس و مشاور

روان درمانگر

ن‍وشته های بلاگ

اختلال شخصیت وسواسی – جبری

اختلال شخصیت وسواسی – جبری

اختلال شخصیت وسواسی – جبری

مشخصه اختلال شخصیت وسواسی- جبری ، محدود بودن هیجانات، منظم و مرتب بودن، مداومت و پافشاری، سرسختی و یکدندگی و بلاتصمیمی است. کمال طلبی با ملاک های سختگیرانه و انعطاف ناپذیری از ویژگی های بارز این اختلال است. این اختلال در مردان شایع تر است و در فرزندان بزرگتر خانواده بیشتر به چشم می خورد. همچنین در بستگان درجه اول مثل والدین نیز وجود داشته و در سابقه این بیماران، حاکم بودن مقررات سفت و سخت وجود دارد.

این بیماران در مصاحبه، رفتاری شق و رق، رسمی و خشک دارند و حالت عاطفی محدود دارند. هرگز در صحبت کردن پیش دستی نمی کنند و خلقشان معمولا جدی است. از اینکه خودشان بر جریان مصاحبه مسلط نیستند مضطرب می گردند و پاسخ های بسیار طول و تفصیلی به سوالات می دهند. مکانیسم های دفاعی آن ها دلیل تراشی، جداسازی، ذهنی سازس، وارونه سازی و ابطال است.

مشغولیت ذهنی افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- جبری به قواعد، مقررات، نظم و ترتیب، تر و تمیزی و شسته رفتگی، جزئیات و دستیابی به کمال است. همین صفات باعث می شود کلیت شخصیت آن ها در مجموع، محدود و بسته باشد. آن ها مصرانه معتقدند که از قواعد باید به دقت پیروی کرد و قادر نیستند آنچه را به نظرشان تخطی می آید تحمل کنند. به همین دلیل انعطاف پذیر نیستند و سعه صدر نداشته و تحمل پایینی دارند. آن ها می توانند مدت ها کار کنند و اصلا کار طولانی امری طبیعی برای آن ها تلقی می شود.

این افراد مهارت های بین فردی چندانی ندارند. رسمی، جدی و فاقد شوخ طبعی هستند. آن ها مردم را از خود فراری می دهند و نمی توانند حد وسط را بگیرند و به اصرار می خواهند دیگران را تحت سلطه خواسته های خود درآورند. اما اگر کسی به نظرشان مقتدرتر از خود بیاید خواست های او را به نحوی آمرانه برآورده می سازند. آن ها چون از اشتباه کردن می ترسند نمی توانند به تصمیم قاطعی برسند و دائم درباره تصمیمی که می خواهند بگیرند فکر می کنند. گرچه بیماران مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- جبری اکثر اوقات وضع زناشویی پایداری دارند و در کار خود نیز کفایت و شایستگی از خود نشان می دهند اما دوستان زیادی ندارند. هر چیزی که روال زندگی آن ها را بخواهد بهم بزند ممکن است به اضطراب فراوان و یک سلسله اعمال آیینی منجر شود که آن ها بر زندگی خود تحمیل می کنند و می خواهند به دیگران هم تحمیل کنند.

گاهی همراه با این اختلال شخصیت، وسواس های فکری و عملی هم همراه است و گاه در بزرگسالی، این افراد مستعد ابتلا به اسکیزوفرنی می شوند و روند سالخوردگی این افراد را به همراه افسردگی شکل می دهد. این افراد زمانی که با اتفاق غیر منتظره ای رو به رو می شوند بسیار آسیب پذیر می شوند و به جای حل کردن مشکلات، زندگی خصوصی خود را وقف کار می کنند. این بیماری در افرادی که تحصیلات خیلی بالایی دارند شایع تر است.

  • فرد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- جبری چه مشکلاتی را در روابط بین فردی خود تجربه می کند؟

از آنجایی که از ویژگی های بارز شخصیت وسواسی- جبری خشک و منضبط بودن است بنابراین به سختی می تواند به دیگران اعتماد کند به خصوص در شرایطی که مطمئن نیست آیا شما در زندگی مطابق میل او و ضوابط و چارچوبش رفتار می کنید یا نه! بنابراین احساس می کنید که زیر ذره بین قرار گرفته اید. همچنین اگر کاری را به درستی انجام دادید منتظر تعریف و تمجید او نباشید زیرا او همیشه آماده انتقاد از شماست. متاسفانه تا زمانی که او به دنبال تسلط و کنترل امور است نیازهای شما برآورده نمی شود و نباید انتظار تفریح و خوشگذرانی داشته باشید. او نیازهای شما را درک نمی کند و ذهن بسته و غیر انعطافی دارد. همیشه کارهایش بر نیازهای شما اولویت دارد و در این رابطه حس تنهایی خواهید داشت. تعهد افراطی او به کارش وظیفه شناسی تلقی می شود که لازمه پیشرفت در زندگی به نظر می رسد درحالیکه به رابطه عاطفی توجه نکرده است. پس احتمالا به این حس رسیده اید که در این رابطه حقیر و بی ارزش شده اید یا مورد بی احترامی قرار گرفته اید. نیاز شما به تفریح نادیده گرفته می شود اما اگر تصمیم بگیرد سفری را در پیش گیرد همه امور سفر را با جزئی ترین مسائل و وسواس و نظم بسیار، برنامه ریزی می کند. حتی وقتی برنامه تفریحات ورزشی در طول هفته در نظر بگیرد قطعا با هدف برنده شدن و موفقیت صورت می گیرد. حتی رابطه جنسی شما نیز به دلیل تمرکزی که روی نظم و برنامه ریزی دارد ممکن است با مشکل مواجه شود. او تنها زمانی در آرامش است که همه چیز مطابق برنامه تنظیم شده باشد. این ویژگی کمالگرانه او می تواند حس خشنودی را از شما دور کند زیرا شاد بودن و تفریح کردن نمی تواند به تنهایی دستاورد قلمداد شود.

  • اگر رابطه با فرد وسواسی- جبری تا این حد ناخوشایند است پس چرا جذب شخصیت وسواسی- جبری می شوید؟

نظم و انضباط و سخت کوشی او که در ابتدا برای شما جذاب به نظر می رسید حالا تبدیل به رابطه ای شده که طرف شما فردی است کنترلگر و معتاد به کار و خواسته ها و نیازهای شما برای صمیمیت و داشتن زمان های مشترک بی پاسخ مانده و نادیده گرفته شده است.

اگر شما در تجربیات خود پی برده اید که اصولا جذب چنین افرادی می شوید از خود بپرسید که در نیازهای درونی تان چه چیزی باعث می شود که نظم و انضباط این مدل افراد برایتان جذاب باشد؟ آیا این فضا برای شما آشناست و متوجه درد هیجانی آن نیستید؟ آیا از کودکی با والدینی کمالگرا خو گرفته اید که باید بهترین باشید و همه وقت خود را صرف دستاوردها و موفقیت هایتان کنید؟

پس در اینصورت باور خواهید داشت که برای رسیدن به موفقیت باید سخت کار کرد و همین دستاوردهاست که ارزش واقعی شما را نشان می دهد از این رو کسی را انتخاب می کنید که بی نهایت سخت کوش و مسئولیت پذیر است، در کارش به اصول اخلاقی پایبند است و تمام اصول صحیح رفتاری را در اجتماع به شکلی خشک و افراطی دنبال می کند. خود شما هم ممکن است به پرکاری و و موفقیت تمایل داشته باشید.

از سوی دیگر ممکن است که در زندگی نظمی نداشته باشید و اهمالکاری می کنید و همیشه در آرزوی انضباط شخصی هستید بنابراین با همراهی فردی با اختلال شخصیت وسواسی- جبری، تمام امور زندگی خود را به آن ها واگذار کرده تا به استقلال و خودکفایی برسید زیرا چاره ای جز همراه شدن با برنامه ریزی های وسواس گونه ندارید.

و درنهایت شاید باور دارید که یکی از طرفین باید قدرت بیشتری داشته باشد چون در چنین خانواده ای بزرگ شده اید که یکی از والدین تصمیمات مهم زندگی را به تنهایی می گرفت و صاحب قدرت بود. اما هرچه که هست اگرچه ابتدای رابطه همه چیز جذاب به نظر می رسیده ولی هیچگاه دو طرفه نبوده و صمیمیت در آن شکل نخواهد گرفت.

یک دیدگاه بنویسید
Don`t copy text!